overdek het museumplein

Een dag Rotterdam met H. Op haar voorstel gingen we naar de Onderzeebootloods. Eerst een kaartje gekocht in Boymans, daarna met de boot (de Aqualiner) langs de havens naar de RDM-kade.

In de loods (groot, breed, hoog, vervallen – je zag meteen allerlei jarentachtigclips voor je) was een tentoonstelling van de Turkse kunstenaar Sarkis. Hij had, geïnspireerd door de schilderijen van Saenredam, van reusachtige boomstammen een klokkentoren gebouwd, met bovenin een carillon dat ‘Litany for the Whale’ van John Cage speelde. Onder een gigantische slurfachtigere hanglamp stonden witte fietsen geparkeerd, waarop de bezoekers door de loods mochten fietsen. Ook was er een grote ronde tafel waar we iets van onszelf moesten achterlaten, een door geluidstape overdekt scheepje en een aparte ruimte waarin video’s van Sarkis werden vertoond. O ja, en de fietsen waren beplakt met witte veertjes.

Allemaal ingrediënten voor een pretentieuze mislukking dus, en het mooie was dan ook dat het dat niet geworden was.

Dat kwam door de loods zelf, en door de trage, klaaglijke muziek, die zich op bijna bescheiden wijze in je hoofd nestelde. En het kwam ook omdat ze voor de ruimte waarin de video’s van Sarkis werden vertoond, gekozen hadden voor de Futuro.

*

Het bestaan en de geschiedenis van de Futuro was me tot nu toe onbekend, maar het was dingliefde op het eerste gezicht. Het is een vliegende schotel van fiberglas, met van binnen een grote lounge met slaapstoelen, en ook nog een keukentje, een badkamertje en twee slaapkamertjes. Midden jaren zestig ontworpen in Finland, door Matti Suuronen, die de opdracht kreeg voor een skihut die ter plekke op een berghelling zou kunnen worden opgetrokken. Er was veel belangstelling uit de rest van Europa en de Verenigde Staten voor het ontwerp, maar door de oliecrisis (die de grondstofprijzen omhoog deed schieten) en gebrekkige pr zijn er waarschijnlijk (niemand weet het zeker) maar zo’n zestig, zeventig gebouwd. Daarvan zouden er nog ongeveer vijfentwintig over zijn. (Vreemd genoeg is Nieuw Zeeland het land met de meeste Futuro’s.)

Museum Boymans blijkt het prototype te bezitten, en dat was de Futuro die hier nu in de Onderzeebootloods stond. Als je je schoenen uitdeed, mocht je erin – om die video’s van Sarkis te bekijken, maar die vielen natuurlijk helemaal weg, het ging om het ding zelf. Van buiten lijkt het nog geïnspireerd op ufo’s uit jarenvijftigfilms, maar van binnen is het een en al jaren zestig, tot de kleuren (veel paars) aan toe; iets uit Barbarella, of een kalme maar vreemde aflevering van Star Trek. Ik kocht meteen het boek-met-dvd, dat ze aan de bar verkochten. (Tomorrow’s House from Yesterday, heet het terecht; of, in het Fins, want het boek is tweetalig: Tulevaisuuden talo menneisyydestä)  Mooi! Ach – de foto’s, de advertenties, de promotiefilmpjes, de vreemde en misschien ook wel tragische transformatie van skihut naar kunstobject. Ik zou wel een week in het ding willen wonen.

*

Maar dat de tentoonstelling van Sarkis zo goed werkte, lag toch niet aan de Futuro. Dat was een extraatje, uiteindelijk waren het de fietsen die voor de bijzondere ervaring zorgden. Je kon een fiets pakken en door de loods fietsen – het klinkt als een gimmick, maar het waren goeie fietsen, met acht versnellingen. Als je een zware versnelling koos, kon je jezelf met trage bewegingen en grote halen door de ruimte bewegen, met ruime bochten om die klokkentoren heen, met die melancholische muziek boven je hoofd, en in je hoofd, round and round, even om de Futuro heen en dan weer terug naar klokkentoren, grote halen, trage bewegingen, round and round and round, een psychedelische ervaring, meditatief en hallucinant tegelijkertijd. Ondertussen zag je zo nu en dan een suppoost een fiets pakken om even bij een collega te gaan buurten, en ook dat was mooi.

Tot 1 september kun je er nog naartoe. Om John Landaus uitspraak over Bruce Springsteen te parafraseren: “Ik zag de toekomst van het museum en zijn naam is Grote Loods met Witte Fietsen.” Ik wil dit wel vaker meemaken: uitgestrekte hallen waar je je per fiets van kunstwerk naar kunstwerk verplaatst. Dat ze hier in Amsterdam al die musea verbouwen is aardig, maar het is te kleinschalig. Overdek het Museumplein.

(Meer over de Futuro hier en hier. Oud archiefmateriaal van de Futuro is verwerkt in deze clip van The Cybermen, Needle’s Eye.  Tomorrow’s House from Yesterday is geschreven door Marko Home en Mika Taanila. Hier meer over de Onderzeebootloods. En hier dat stuk van John Cage, niet door een carillon, maar door twee stemmen.)
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in kunst en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op overdek het museumplein

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s