de zorgzame lezer

P1010694

Het was koopavond, ik had tijd over en liep op het Koningsplein Polare (voorheen Selexyz voorheen Scheltema) binnen. Ik was er nog niet geweest sinds ze de Slegte hebben overgenomen en op de bovenverdiepingen hebben geïnstalleerd. Veel minder ruimte natuurlijk dan in de Kalverstraat, veel minder boeken ook, en er was bijna niemand. Maar toch. Bij vorige bezoeken aan de Slegte keek ik bij de poëzie altijd even of ze iets van Faverey hadden, en bij de SF of er iets van Philip K. Dick stond; altijd tevergeefs. En nu: bij de poëzie Zijden kettingen van Faverey, bij de SF The transmigration of Timothy Archer van Dick.

‘Dit is veel beter dan toen jullie nog in de Kalverstraat zaten,’ zei ik dan ook tegen de vrouw achter de kassa. O? Nou, die hoorde ook wel andere verhalen. Ze keek erbij alsof ze het met die andere verhalen eens was.

The transmigration of Timothy Archer is de laatste roman die Dick schreef. Het boek verscheen in 1982, een jaar na Dicks dood. Geen SF, maar een ‘gewone’ roman, gebaseerd op Dicks vriendschap met de eigenzinnige, flamboyante, aan alcohol verslaafde Episcopaalse bisschop James Pike, die eind jaren zestig door uitputting stierf in de Woestijn van Judea, waar hij op zoek was naar sporen van Christus – net als Timothy Archer, het op hem gebaseerde personage uit het boek van Dick. Voor een boek uit Dicks latere periode is The transmigration of Timothy Archer verrassend helder en coherent. Ik  hou wel van een boek dat zo begint:

Barefoot conducts his seminars on his houseboat in Sausolito. It costs a hunderd dollars to find out why we are on this Earth. You also get a sandwich, but I wasn’t hungry that day. John Lennon has just been killed and I think I know why we are on this Earth; it’s to find out that what you love the most will be taken away from you, probably due to an error in high places rather than by design.

Of misschien moet ik zeggen: ik hou wel van een boek van Dick dat zo begint, want bij anderen heeft dat hard boiled-toontje vaak iets obligaats, en het boek heeft genoeg zwaktes – maar die zouden eigenlijk alleen gewicht in de schaal leggen als het boek niet van Dick was; ik lees het boek met biografische informatie in m’n achterhoofd die het sowieso tot een interessante roman maakt, en met een welwillendheid die ervoor zorgt dat ik de schrijver veel vergeef, omdat ik toch al van zijn werk hou.

Als je eenmaal van schrijvers houd, kun je ze veel vergeven, en lees je ook hun mindere boeken met plezier. Toch is daar meer voor nodig dan alleen waardering voor het oeuvre. Ik hou van Vestdijk, maar een slechte Vestdijk is irritant en vervelend. Een slechte Reve is al een stuk minder irritant, en een slechte WF Hermans is vaak toch een goed en ontroerend boek, omdat het door Hermans is geschreven.

Blijkbaar moet ik een min of meer persoonlijke band met de schrijver hebben ontwikkeld om ook zijn mindere boeken te kunnen waarderen. Vestdijk als persoon is toch eigenlijk een abstractie voor me gebleven, Reve en Hermans (en Philip K. Dick) zijn dat veel minder. Is dat een gevoel van verwantschap? Misschien maak ik me bezorgder om hen dan om schrijvers als Vestdijk. Vestdijk wekt ondanks zijn depressies de indruk dat hij zichzelf wel kan redden. Hermans en Reve wekken ondanks zichzelf de indruk dat ze de lezer nodig hebben, dat die iets voor hen kan betekenen. (Misschien lezen we daarom graag: omdat we de indruk hebben dat we iets voor de schrijver kunnen betekenen.)

Als je je eenmaal niet alleen door het werk, maar ook door de schrijver aangesproken voelt, wordt je oordeel dus milder; je vergeeft ze veel. Zoals je ook je vrienden niet laat vallen als ze eens een mindere dag hebben of iets vervelends doen. Bij sommige schrijvers word je een zorgzame lezer – prima; al moet je uitkijken dat je niet verandert in de minzame lezer: een kwezel die zich stiekem verheven voelt boven de schrijvers van wie hij zo zegt te houden.

 

PS: het in de vorige blogpost genoemde nummer van Faint Lights over Oom Evert, ‘Uncle E’,  is inmiddels hier te beluisteren.

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in lezen en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op de zorgzame lezer

  1. Marc zegt:

    Prachtig geschreven en gezegd. Ik bemerk zorg en betrokkenheid uit de persoonlijke band met de schrijvers die je beschrijft. Dat is zeer herkenbaar. Wellicht zegt die band wel iets over mij of wat ik probeer hoog te houden. Alles wat de persoonlijke band verandert, zoals de mindere boeken, hebben invloed op mijzelf. Ik vergeef ze veel omdat het prettiger is om de relatie te behouden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s