verfstreken

 

Gisteravond was ik bij een van de previews van de Late Rembrandt-tentoonstelling in het Rijksmuseum, en ik ben nog steeds aan het bijkomen. Alleen al Claudius Civilis in de moeite waard om voor in de rij te gaan staan; dat schilderij straalt een bros witgeel licht uit dat zich op reproducties niet goed laat vangen. Onvoorstelbaar verder, wat er allemaal hangt, veel doeken die je alleen uit boeken kent, of voor het eerst ziet. Natuurlijk, het is een mega-event, natuurlijk, het is massaal, het is druk – maar het is wonderlijk hoe intiem die tentoonstelling ondanks alles is. En dat komt omdat de schilderijen (en de etsen; laten we de etsen niet vergeten) van de late Rembrandt het niet moeten hebben van vertoon, van megalomanie. Ergens in een van de eerste zalen hangt een ruiterportret, maar daarna is het allemaal kleinschaliger, ook de groepsportretten, je staat oog in oog met koppen, met mensen en het is verrassend hoeveel ingehouden emotie en sereniteit die koppen rechtstreeks aan je meedelen. De late Rembrandt is het imponeren al lang voorbij. Natuurlijk maakt hem dat alsnog imposant, maar het is een imposantie die je aankan, hij wil je alleen maar iets laten zien, en wat hij je laat zien is menselijk, tijdelijk en tijdloos tegelijk; ‘het menselijke’, als je per se grote woorden zou willen gebruiken (maar als je ergens geen behoefte aan grote ronkende woorden krijgt, is het oog in oog met deze etsen en schilderijen).

En je ziet verfstreken, alles bestaat uit verfstreken bij de late Rembrandt. Hij behandelt je als volwassene, hij hoeft het alleen maar aan te geven, maak het zelf maar af. Die ruwe stijl versterkt het idee van tijdloosheid, want wanneer had dit niet geschilderd kunnen zijn? Ik kreeg een schok toen ik vanuit het midden van de zaal opeens dit schilderij zag:

rembrandt_apostel_bartholomeus_grt

Het is de apostel Bartholomeus (met het mes waarmee hij later zal worden omgebracht), maar vanuit de verte maakte hij een vreemd-moderne indruk,  met zijn kapsel en zijn kleding. Draagt hij nou een overhemd en een colbertje, hadden ze hier nu een laatnegentiende-eeuws, vroegtwintigste-eeuws schilderij tussen gehangen? Maar nee, het bleek wel degelijk een Rembrandt.

Je moet ernaartoe, en dan maar rondlopen en rondlopen,  je baadt in weelde en ziet alleen nog maar verfstreken – ook als je het museum allang verlaten hebt, zoals ook bepaalde films je blik tijdelijk kunnen veranderen. Bij mij ging het de rest van de avond door, toen ik uiteindelijk in bed lag en mijn ogen dichtdeed, was ook het duister opgebouwd uit verfstreken, zwarte, donkergrijze, met zwemen van andere kleuren.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in kunst, leven en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op verfstreken

  1. Frans van Essen zegt:

    Rob, wéér gefeliciteerd, nu met de Biesheuvelprijs!!
    Esther en ik hebben genoten van je verhalen!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s