anuskralen voor je oor

P1010886P1010883

Over die kralen straks meer, en ook over The Replacements, maar eerst dit. Het vertalen van romans heeft vele voordelen, en een daarvan is dat je mooie concerten meemaakt. Een, twee jaar geleden vertaalde ik Orfeo van Richard Powers. De hoofdpersoon van die roman, Peter Els, is behalve vermeend bioterrorist ook avantgardecomponist; hij kwam tot wasdom in de jaren zestig, wat Powers gelegenheid geeft veel informatie over Amerikaanse componisten als Harry Partch en Terry Riley in zijn verhaal te verwerken. Zowel van Partch als Riley had ik nog nooit gehoord toen ik aan de vertaling begon, maar ik heb me meteen in beiden verdiept, al was het alleen maar om geen domme fouten in de vertaling te maken.

Partch (1901-1974) was een nogal eigenzinnig componist. Powers: ‘Visionaire vagebond, pauper in een instortend land. Profeet in de woestijn, ervan overtuigd dat alleen een buitenstaander de doorgang naar de andere kant kan vinden’. Hij hanteerde eigen toonsystemen en bouwde zijn eigen instrumenten, zoals de Zymo-Xyl, de diamantmarimba, de quadrangularis reversum, de kithara, de kalebasboom, de kegelgong en de chromolodeon. Omdat die instrumenten inmiddels zijn veranderd in niet meer bespeelbare museumstukken, wordt zijn muziek niet vaak meer uitgevoerd. Maar ik had voorjaar 2014 mijn vertaling nog niet ingeleverd of ik las dat tijdens het Holland Festival een stuk van Partch zou worden opgevoerd: de soort-van-opera Delusion of the Fury, in Muziekgebouw aan ’t IJ. Het stuk zou worden uitgevoerd door Heiner Goebbels en het Ensemble musikFabrik, met (en alleen dat al) zorgvuldig nagebouwde Partch-instrumenten. Daar moest ik natuurlijk naartoe en het was  een tamelijk onvergetelijke avond.
En nu is die andere Amerikaanse componist, Terry Riley, hoofdgast van het World Minimal Music Festival in hetzelfde Muziekgebouw. Gisteren dus maar naar de openingsavond geweest, waar twee stukken werden opgevoerd die ik al kende, A Rainbow in Curved Air en In C, en een nieuw stuk, Children of Gaza. De twee eerste stukken dateren uit de jaren zestig en horen inmiddels bij de canon van de minimal music. De oude meester (79) was er zelf ook, en speelde een hoofdrol bij In C, midden op het podium achter zijn keyboard, omringd door een stuk of twaalf muzikanten, met lage stem chantend, ook dat nog, bijna roerloos, als een stoïcijnse maar geconcentreerde sjamaan. (Bij dat beeld werkten zijn kale hoofd en lange witte baard natuurlijk mee.) Muziek om langzaam of sneller als een derwisj om je as te wentelen – en dat is dan ook precies wat het dochtertje van Peter Els doet in Orfeo wanneer ze het stuk hoort: ‘Sara draait in het midden van de kamer met gesloten ogen giechelend rond, in trance door de bedwelmende hypnose.’ Het was een belevenis, en wie weet ook wel behoorlijk onvergetelijk.

Ondertussen hoor ik dat The Replacements weer bestaan en eind mei in Paradiso spelen. Helemaal in de originele bezetting zal dat niet gaan, daarvoor zijn er teveel slachtoffers gevallen, maar Paul Westerberg leeft & zingt nog. Die voert ook zijn eigen oude stukken uit, maar toch is dat iets anders dan Riley die In C uitvoert – een vermoeden dat wordt bevestigd wanneer ik op YouTube naar clips van recente optredens van The Replacements kijk. ’t Is een oneindig sympathieke groep met mooie gruizige nummers, maar het blijft een heikele toestand, reünieconcerten van oude popgroepen (zie ook hier, over The Del Fuegos). De muziek is zijn tanden kwijtgeraakt. Klassieke muziek blijft nieuw, popmuziek wordt oud, is dat het? Het ene is een uitvoering, het andere is een reünie. Misschien moet je dat laatste helemaal niet willen. De enige goede plek voor een reünie is het hiernamaals.

Nou ja, misschien moet ik niet zo zeuren en er gewoon heengaan, ook omdat ik nu net voor Kind van de verzorgingsstaat over muziek, nostalgie en melancholie schrijf. Maar toch, moet ik dan uit volle borst ‘I’m so, I’m so unsatisfied!’ meezingen? Ik ben helemaal niet zo unsatisfied, eerlijk gezegd. Laatst vroeg iemand of ik gelukkig was.  ‘Ja, eigenlijk wel,’ moest ik verbaasd toegeven.

Uiteindelijk toch maar op internet gekeken of er nog kaartjes waren. Ze waren er nog. Ik begon met de bestelprocedure, en nadat ik de hoeveelheid kaartjes die ik wilde hebben had aangevinkt (één), kreeg ik het aanbod om voor 20 euro herbruikbare oordoppen aan te schaffen die de oren beschermden maar geluid en gesproken woord niet vervormden. Ik ben een tijd niet naar Paradiso geweest, en dat aanbod was nieuw voor me. Het schrikte me ook een beetje af, alsof je bij de ingang van de bioscoop een zonnebril krijgt overhandigd met de waarschuwing dat de film wel eens je netvlies zou kunnen wegbranden. En dan nog het uiterlijk van die oordoppen. Ik  liet de bestelprocedure voor wat-ie was en staarde naar de afbeelding. Ze bestonden uit verschillende, in grootte oplopende segmenten met een kort touwtje eraan, een soort anuskralen voor in je oor. ’t Zag er vreemd uit. Of is het de bedoeling dat we tijdens concerten die dingen voorzichtig en liefdevol uit elkaars oren trekken? In dat geval moet ik misschien toch maar gaan.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in leven, muziek en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op anuskralen voor je oor

  1. S zegt:

    🙂 Ja wel gaan!
    ( …misschien was ‘tot op zekere hoogte’ een fase, en gaan ‘The replacements’ het laatste beetje daarvan eruit dreunen 😉

    • Hé!- Oké, je hebt me overtuigd. (“Well, that didn’t take much persuasion.”) Dus heb ik me meteen maar wéér in het online labyrint van ticketmaster gestort, maar ik liep vlak voor de kassa steeds vast (“oeps, er is een probleem”), alsof ze me slechts tot op zekere hoogte binnen wilden laten. En ik had keurig die oordoppen aangevinkt, dus daar kan het niet aan gelegen hebben. Update: maar inmiddels is het gelukt 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s