being hercules segers

segers-berglandschap

Aan het eind van de ochtend naar het Rijksmuseum gelopen. Om twaalf uur stond de zon al zo laag dat er Amsterdam-Zuid strijklicht over de straten viel. Ik ging naar de tentoonstelling van het werk van Hercules Segers (1589/1590 – 1633/1640). Schilderijen, maar vooral veel al dan niet bewerkte etsen. Zes zalen, 128 catalogusnummers. Al die zes zalen waren diepzwart (alleen ergens aan het einde zweemde het naar donkergrijs), de doorgaans kleine werken hingen fel uitgelicht aan die zwarte muren, alsof het oplichtende dia’s waren. Het was alsof je in een sarcofaag liep. In de eerste zaal was een inleidende, collage-achtige korte film over Segers, gemaakt door Christian Borstlap, geprojecteerd op een trapvormig scherm. De voice-over was ingesproken door John Malkovich, gelaten, traag, uiterst melancholisch – en die stemming werd nog versterkt doordat als achtergrondmuziek ‘Dream 3’ van Max Richter was gebruikt, een (jawel) gelaten, traag en uiterst melancholisch stuk voor piano en cello (klik) Die nachtzwarte zalen, de treurige stem en de melancholische muziek die vanuit de eerste zwarte zaal nog zalen ver doorklonken, ze zorgden voor een vreemde stemming. En het waren de kleine fel oplichtende werken die die stemming terugkaatsten, of misschien ging het andersom, en  hadden ze die stemming veroorzaakt. Die weidse en tegelijk ingesnoerde landschappen, met de wriemelende bomen, de dreigende luchten, die steeds weer door Segers opnieuw hernomen landschappen, mensloos voor het grootse deel, en als er mensen opstonden, waren ze er vaak later door anderen bij geschilderd – het zijn landschappen die Segers waarschijnlijk nooit heeft gezien, niet in het echt tenminste. Hij heeft ze gezien bij kunstbroeders, hij heeft ze in zijn hoofd opgenomen en weer uitgeëtst, rivieren, rivierdalen, bergen. En al die landschappen zijn de melancholie voorbij, alsof ze leeg zijn achtergebleven. Het zijn geen gelikte eindproducten, het zijn studies, maar van wat? Je kijkt ernaar en zit in het hoofd van Segers, waaruit steeds weer die landschappen komen; hij probeert niet te behagen, hij probeert iets uit te drukken, ergens achter te komen – alsof hij ergens iets is kwijtgeraakt en hoopt het in die landschappen weer terug te vinden. Maar het is er steeds niet, en dus is het tijd voor een volgende variant. En een volgende.

(Je zou een andere opstelling kunnen proberen, met lichtere muren, je laat de voice-over van de film inspreken door Jim Carry en zet er een vrolijke wals achter, wie weet zie je alles dan heel anders; maar waarschijnlijk springt het glas dan van de etsen.)

 

afbeelding: Berglandschap van Segers (bron: Wikipedia). Om de melancholie nog wat op te voeren: dit schilderij is in vlammen opgegaan.Op YouTube is het filmpje met de voice-over van John Malkovich te vinden, en wel hier; maar wel met andere achtergrondmuziek.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in kunst en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s