PS bij wát voor membranen?

Nadat ik gisteren de voorgaande blogpost had geplaatst, viel het nieuwe nummer van De Groene Amsterdammer in de digitale brievenbus. In dat nummer recenseert Christiaan Weijts De stem, de nieuwe roman van Jessica Durlacher. En kijk, als je het over de duivel hebt: ook in die recensie valt het woord Netflix.

De stem is ‘doeltreffend geschreven,’ volgens Weijts. En even later: ‘Want filmisch is het. Het is niet moeilijk je een meerdelige Netflix-bewerking voor te stellen.’

Weijts legt nader uit hoe hij tot die gedachte komt: er is sprake van ‘effectief, doelgericht schrijven, met vooruitwijzingen die precies goed gedoseerd zijn […] met een perfect gevoel voor timing en tactisch opgetuigde suspense.’

Blijkbaar is er inderdaad sprake een nieuw recensentencliché: de Netflix-vergelijking, waarbij Netflix duidelijk als soortnaam wordt gebruikt.

Even speculeren: ik heb de indruk dat vrijwel iedereen in onze gezellige bubbel van schrijvers, lezers, recensenten, redacteuren en boekhandelaren, kortom, iedereen die zich professioneel dan wel uit liefde met boeken bezighoudt, te kampen heeft met een lichte verslaving aan streamingdiensten. Eigenlijk zijn we er te veel tijd aan kwijt, eigenlijk zouden we meer boeken moeten lezen! En als we dat dan gaan doen, en vervolgens in romans dingen tegenkomen die kenmerkend zijn voor Netflixseries, zoals timing, suspense, doelgerichte vooruitwijzingen, dan zijn we (of ieder geval: de recensenten) teleurgesteld; want ja zeg, dat kunnen we ook van Netflix krijgen, dáárvoor hebben we de tv of de laptop toch niet uitgezet?! Nu we met een boek op de bank zitten willen we wel waar voor ons geld en onze moeite.

Maar misschien is er ook iets anders aan de hand. Verderop in zijn recensie schrijft Weijts: ‘Toch wordt De stem het sterkst op die momenten dat de achtbaan even pauzeert en [de verteller] een stap opzij doet voor reflectie en introspectie. Dat zorgt voor indringende passages met twijfel en tegenstrijdige gevoelens. Die laag van de roman laat zich niet zomaar in twee, drie zinnen navertellen. Daar begint de literatuur.’

We hebben dus in één roman zowel Netflix als literatuur.

Het ziet er dus naar uit dat voor ons recensenten (ik ben er tenslotte zelf ook een) een nieuwe tool beschikbaar is gekomen om romans te analyseren en te beoordelen. Romans zijn geen eenheid meer, maar een samenstel van elementen. Met onze oordelende blik kunnen we ze in bestanddelen doen uiteenvallen: zoveel delen literatuur, zoveel delen netflix.

Alles zal in toekomstige recensies afhangen van de verhoudingen. Sterren en ballen zullen worden vervangen door grafieken en cirkeldiagrammen. ‘Uiteindelijk bevat deze roman iets te veel netflix.’ ‘Jammer dat in de tweede helft van het boek het tempo daalt omdat de literatuur het overneemt van de netflix.’

‘Netflix, netflix,’ zullen literatuurwetenschappers zich over een aantal decennia afvragen, ‘waar komt die term eigenlijk vandaan?’

‘O, dat was vroeger zo’n dienst waarop je je kon abonneren en dan zag je films en zo.’

‘En literatuur?’

‘Dat weet ik niet precies, dat was wat je zag als je het beeld op zwart zette, geloof ik.’

Dit bericht werd geplaatst in lezen, recensie, schrijven en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op PS bij wát voor membranen?

  1. Remko Meddeler zegt:

    Boeken en hun besprekingen bieden overvloedig veel voer voor discussie. Want Rob zou een PS2 kunnen schrijven na het lezen van Thomas van Veens recensie van De Stem in de NRC van vandaag. Waar Weijts neigt naar vijf, of toch zeker vier ballen, lijkt Van Veen er één al te veel te vinden. Ergo, een recensie is ook maar een mening. Van een, als het goed is, doorgewinterde lezer weliswaar, maar toch. Uiteindelijk moet de lezer zijn eigen weg gaan. En hooguit de boekbesprekingen als routebordjes zien.

  2. Pingback: Julie in wonderland (vangst #4) – Aanlegplaats

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s